Drumcircle

Wat is Soundpainting?

Soundpainting is een gebarentaal om live mee te componeren.

 

De taal is uitgevonden in de jaren ’70 door de Amerikaanse componist Walter Thompson en heeft zich sindsdien ontwikkeld tot een taal die muzikanten, acteurs, dansers en zelfs plastische kunstenaars kunnen gebruiken.

 

Een Soundpaint-compositie ontstaat door een wisselwerking tussen de tekens van de soundpainter en de keuzes die Spelers maken bij het interpreteren van die tekens. De Soundpainter moet dan aan de slag met wat de Speler hem aanreikt en antwoordt dan weer met een nieuw teken.

Een performance is een continue dialoog tussen Soundpainter en Spelers.

 

Het bijwonen van een performance is het bijwonen van een creatief proces en dat maakt elke performance spannend en uniek.

Enkele spelregels

There are no mistakes, except stopping! 


De Soundpainter werkt met wat de Spelers hem aanreiken. Al wat de uitvoerders spelen, zelfs al is wat ze spelen een verkeerde interpretatie van het teken dat de Soundpainter gaf, maakt de facto deel uit van het werk dat gespeeld wordt. De Soundpainter hoort die verkeerde interpretatie dan ook niet als een fout maar als een gegeven waar hij iets mee kan aanvangen. Het toeval is een essentieel onderdeel van het live componeren en de Soundpainter omarmt het. Niet dat uitvoerders wordt aangemaand om opzettelijk fouten te maken, maar als ze die maken is het muzikaal gezien een stuk sterker dat ze met die fout verder spelen dan te proberen die te verdoezelen.


Wrong And Strong 


Het opvolgen van de gebaren van een Soundpainter vergt veel concentratie en het is belangrijk dat de uitvoerders met overtuiging spelen zonder zich voortdurend af te vragen of ze de tekens wel goed geïnterpreteerd hebben. Uitvoerders moeten dan ook niet proberen om fouten te verbergen, maar moeten ze met volle overgave blijven doorspelen. Anders ontneemt de uitvoerder de Soundpainter de kans om iets creatiefs te gaan doen met wat hij speelt.

Don’t sneak in, don’t sneak out!`

Het is belangrijk dat de uitvoerder direct reageert op de tekens. Heeft hij een “start-teken” gemist, dan mag hij niet een beetje later binnen sluipen, maar moet hij wachten op het volgende teken. Wanneer hij een stopteken gemist heeft of de rest van de groep is overgegaan naar iets anders en hij niet, mag hij niet proberen bij te benen, maar moet hij blijven spelen wat hij speelde.

When in doubt, don’t lay out!

Nooit stoppen met spelen als de Soundpainter daar geen teken toe gaf of als je niet zeker bent of je wel het juiste materiaal aan het spelen bent.

Basisregel voor Dans

De basisregel is er omdat het voor dansers, acteurs of gelijk wie in beweging is op het podium, onmogelijk is om voortdurend naar de Soundpainter te kijken – het zou de beweeglijkheid van de artiesten op het podium en de compositorische mogelijkheden van de Soundpainter erg beperken.

De basisregel stelt:

Wanneer je op het podium niet de volledige zin van de soundpainter hebt gezien, ga je door met waar je mee bezig was.

Dit geldt ook voor het geval waarin je een deel van de zin zag en denkt dat je de rest van de zin kent – en zelfs al klopt dat.

Voorbeeld.

Middenin een uitvoering geeft de Soundpainter de dansers het teken “Pointillisme” en één danser ziet dat teken niet omdat hem het zicht op de Soundpainter belemmerd wordt door een andere danser. In dat geval moet die ene danser verder gaan met waar hij mee bezig was, ook al merkt hij dat de rest van de groep aan iets anders is begonnen.

Waarom dat niet altijd zo eenvoudig is….

Vanuit het standpunt van de Soundpainter bestaat de uitdaging in het leren componeren zowel wanneer de dansers hem kunnen zien als wanneer ze hem niet kunnen zien. Het is belangrijk dat de Soundpainter er vlot leert mee omgaan dat hij compositorische keuzes moet maken in het besef dat sommige van de uitvoerders een teken niet zullen zien. Wanneer de Soundpainter dit concept goed beheerst, zal hij merken dat dit net veel compositorische mogelijkheden oplevert.

Voor de uitvoerder is het concept van deze regel niet moeilijk te begrijpen, maar in de praktijk blijkt het heel moeilijk om, wanneer je het teken gemist hebt, niet de rest van de groep te volgen. Het beheersen van de basisregel vergt dan ook veel oefening. De danser of acteur moet in de eerste plaats bezig zijn met zijn materie en moet leren vanuit de ooghoeken de tekens te interpreteren. het is raadzaam om ongeveer om de 10 seconden naar de Soundpainter te kijken, maar dat mag de kijker niet opvallen.

Soundpainting in het onderwijs

Musiceren zonder partituur.

Acteren zonder tekst.

Dansen zonder vastgelegde choreografie…

In Soundpainting doen leerlingen dat zonder enige voorkennis  van improvisatie. De leerling krijgt met gebaren opdrachten,  van heel eenvoudig (speel een lange noot, herhaal enkele woorden, maak een korte krachtige beweging…) tot heel complex. De leraar creëert een veilige sfeer waarbinnen hij de ontwikkeling van de leerling kan sturen en sstimuleren. De  leerling wordt uitgedaagd om speels de grenzen van zijn kunnen te verleggen.

Soundpainting is voor de avontuurlijke pedagoog dan ook een zeer geschikt “tool” om leerlingen op een andere manier te leren spelen dan vanuit een geschreven partituur of tekst.

Op een heel spontane manier komen ze in aanraking met enkele basisbeginselen van compositie en improvisatie. Voorkennis van stijlen en theorie zijn hierbij niet nodig.

Leraar en leerlingen  ervaren deze heel directe manier van omgaan met klank en beweging als heel bevrijdend en verfrissend. Ze ontmoeten elkaar in een nieuwe, wakkere context en herontdekken elkaar.

Er kan soundpaintlessen gewerkt worden op verschillende aspecten van samenspel: individuele creativiteit, concentratie, groepsbewustzijn, actief luisteren…

Omdat artiesten uit verschillende disciplines samenwerken aan één artistiek geheel komen veel leerlingen vaak voor het eerst op een creatieve manier in aanraking met andere disciplines (muziek, woord, dans en beeldende kunst)  en worden zo uitgenodigd om inspiratie op te doen over de grenzen van hun eigen discipline heen.

Acteurs in Soundpainting

Het vertrekpunt van de Acteur is het woord, al dan niet ondersteund door beweging en mimiek.

De meeste muziektekens hebben een equivalent binnen de wereld van het acteren, maar er bestaan ook specifieke tekens voor Acteurs.

Acteurs wordt aanvankelijk gevraagd om in een multidisciplinaire groep de tekens niet-narratief uit te voeren. Met andere woorden: tenzij het specifiek wordt aangegeven vormen de woorden van de Acteur geen verhaal, maar zijn ze onsamenhangend (“Word Salad”). Het gaat in de eerste plaats om de klank van woorden.

Flarden van zinnen en woorden zijn het basismateriaal. In solistische passages mogen acteurs narratief werken (Improvise) of wanneer ze daar specifiek de opdracht toe krijgen (er is natuurlijk ee teken voor “Narrative”).

De Soundpainting-ethiek van JB

De Franse Soundpainter/fluitist/danser/acteur en inspirerende mens tout court Jean-Baptiste Charlot plaatste onlangs op Facebook enkele persoonlijke gedachten over de ethiek van Soundpainter, en daar zijn een paar heel mooie bij.

  • Probeer niets te willen. Wacht tot er iets komt dat jou wil. Wil maakt dat je aan Spelers een vooropgezet plan opdringt, een plan dat toch niet zal werken zoals je had verwacht. Het is beter om een richting aan te geven, een pad aan te duiden dat de Spelers op hun manier kunnen bewandelen.
  • Creëer een open en vriendelijk sfeer waarin dialoog mogelijk is tussen iedereen, waar Spelers zich kunnen uitdrukken zoals ze willen, waarin ze zich vrij voelen.
  • Maak dat iedereen dezelfde basistaal begrijpt. In ELK GEVAL  volstaan de basistekens uit WB 1. Specifiekere taal vereist dat de groep ze instudeert op repetitie. Vergelijk het met gewone taal: in het gezelschap van iemand die niet vertrouwd is met jouw dialect, jouw manier van je uitdrukken, schakel je over op standaardtaal.
  • Maak dat je verstaanbaar bent, dat je tekens en je bedoelingen duidelijk zijn. Neem de tijd om na te denken over de zinnen die je wil maken en voer ze pas uit nadat je ze overdacht hebt.
  • Voel het verband tussen je manier van bewegen en het resultaat dat je verkrijgt. Als een pottenbakker teveel kracht uitoefent op de klei verknoeit hij zijn werk. Als een Soundpainter te vlug beweegt, verknoeit hij de band met de groep. Beeld je in dat er draden lopen tussen jouw bewegingen en de resultaten die je krijgt en verstevig die draden.
  • Laat nooit je oordeel blijken over iets wat een Speler brengt. Als je een Speler een afkeurende blik toewerpt zal hij zich niet meer ten volle geven. (Als je een goedkeurende blik toewerpt zal hij onzeker worden als je dat niet meer doet).
  • Leer je Spelers goed kennen zodat je ze nooit in een positie kunt brengen waarin ze zich niet op hun gemak voelen. Niet iedereen houdt ervan om Scream, Laugh of Dance With Contact uit te voeren.
  • Zoek op repetities naar de grenzen van wat mogelijk is. Zoek nieuwe mogelijkheden. Net als bij jazz: het is gaat uiteindelijk om het live-gebeuren, maar in het laboratorium dat de repetitie is moet met open geest geëxperimenteerd worden met nieuwe concepten.
  • Neem scherp onder de loep wat vanzelfsprekend is: de plaats van de Soundpainter, de Universal Pallets, de Defaults, de Neutrals…
Iedere Soundpainter heeft zijn voorkeuren, maar het in vraag stellen daarvan maken dat ze echte keuze worden.
  • Wees je bewust van de grote structuur die ontstaat. Compositie is structuur aanbrengen in materie. Onthoud alles wat gebeurt.
  • Verrijk je kennis van de Content die de tekens vragen door ze te bespeuren rond je in het dagelijkse leven. Overal rond je kun je Long Tones, Minimalism, Speak, Pointillism, Movement, Morph, etc waarnemen. Onthoud die; Die kunnen inspireren en kunnen ook bruikbaar zijn als metaforen om de Tekens uit te leggen.
  • Het belangrijke is dat wat gebeurt, gebeurt en niet dat je dat in gang gestoken hebt. Als Soundpainter moet je opgaan in het geheel zodat je bijna onzichtbaar bent als de “componist”.
  • Na een performance: spreek met de Spelers, wars van ego’s, vraag hen wat ze leuk vonden, wat ze niet begrepen, waar ze zich niet goed bij voelden, wat ze gemist hebben, wat ze leuk hadden gevonden, uit al dit kun je veel leren.

Beschrijving

Binnen de sterk Vernieuwde Percussieworkshop 2.0 / Interactieve Ritme-Cirkel is er veel vrijheid en ruimte voor creativiteit en eigen inbreng van de deelnemers zelf.

In een Interactieve Ritme Cirkel / Drumcircle-Happening volgt de Facilitator de deelnemers die hem aan het volgen zijn. Er is dus een constante en wederzijdse interactie tussen de Facilitator en de deelnemers. Het is een dynamisch, levend en doorlopend veranderend gebeuren.

de Vernieuwde Percussieworkshop 2.0

  1. Je bent vrij te spelen wat je wilt.
  2. Zolang het past is alles wat je speelt goed.
  3. Je leert vooral op elkaar te letten.
  4. Creativiteit en eigen initiatief worden breed aangemoedigd.
  5. Leren te volgen wat je eigen gevoel aangeeft.
  6. Via spelletjes en games ervaren hoe je samen en spontaan muziek kunt maken.
  7. Input van de groep bepaalt de inhoud van de sessie.
  8. Flexibele en dynamische vorm.

Traditionele Percussie Workshop bij ander aanbieders

  1. Je krijgt vast patroon om te spelen.
  2. Het patroon wat je speelt is goed of fout.
  3. Je let vooral op de leider en zijn aanwijzingen.
  4. Weinig tot geen ruimte voor creativiteit en eigen initiatief van deelnemers.
  5. Follow the leader!
  6. Traditionele Patronen zo goed mogelijk instuderen en naspelen.
  7. Leraar werkt naar van tevoren bepaald eindresultaat toe.
  8. Starre, vaste vorm.

De uiterst flexibele werkvorm van de Vernieuwde Percussieworkshop 2.0 is geschikt voor werkelijk alle soorten groepen: bedrijven en trainingen, scholen en onderwijs, ouderen en mensen met beperkingen, kinderen, jongeren en allerlei soorten feesten of vieringen.

De inhoud van de Vernieuwde Percussieworkshop 2.0 ontstaat tijdens de workshop zelf en wordt voortdurend aangepast aan wat de deelnemers (kunnen en willen) spelen. De begeleider van de Vernieuwde Percussieworkshop 2.0 volgt de deelnemers, in plaats van andersom bij de Traditionele Percussie Workshop bij andere aanbieders.

Voor meer informatie over de Vernieuwde percussieworkshop 2.0 lees je verder op de pagina Interactieve Ritme-Cirkel / Drumcircle-Happening.

Hieronder volgen voornamelijk achtergronden over het begrip workshop en achtergrond informatie over de Traditionele Percussie Workshop.



Percussie workshop, de geschiedenis

Hieronder vind je informatie over de ontstaansgeschiedenis en beschrijving van de Traditionele Percussie Workshop als lesvorm, en de betekenis van het woord workshop.

percussieworkshop of percussie workshop

Percussieworkshop als Groepsles Percussie

In de jaren 70 kwam het spelen van percussie snel opzetten. Naast privéles was een workshop percussie met een heleboel mensen samen een goedkope manier om djembe, conga of bongo te leren spelen. De lesnemer betaalde minder (omdat er meer mensen meededen) en de lesgever verdiende meer. Vooral als er een bekende percussionist korte tijd in Nederland was, dan was een workshop soms de enige manier om een groepsles van hem te krijgen. Tegenwoordig wordt deze vorm van workshop ook een masterclass genoemd.

Percussieworkshop als 1-malige groepsactiviteit

Eind jaren 80 kwamen percussionisten erachter dat ook niet-muzikale groepen mensen het leuk vonden om een uurtje, een paar uurtjes of een dagdeel samen te trommelen op djembés, conga’s en andere trommels en percussie-instrumenten. In het bedrijfsleven was teambuilding een belangrijk woord geworden, een samen trommelen in een percussieworkshop paste daar perfect bij.

1-malige Percussieworkshops werden in het begin voornamelijk in het bedrijfsleven gegeven, maar later kwamen daar ook scholen, instellingen en ouderen bij.

De ‘Traditionele Percussie Workshop’

Bij de veelgebruikte Traditionele Percussie Workshop probeert iedereen zo goed mogelijk na te spelen wat de “workshopleider” aangeeft. Er geldt ook een duidelijk “goed of fout”. Het is de traditionele manier van lesgeven waarbij een leraar de leerlingen zo goed mogelijk traditionele patronen leert spelen. Daarbij kan de workshopleider soms echt een schoolmeester zijn, die over goed en fout oordeelt.

Een paar van de beste elementen van deze Traditionele Percussie Workshop zijn opgenomen in de hedendaagse Interactieve Ritme-Cirkel / Drumcircle-Happening.

Oorsprong van het woord Workshop

Workshop is natuurlijk van oorsprong een Engels woord. De letterlijke Nederlands vertaling is werkplaats, een plaats waar gewerkt wordt (in tegenstelling tot alleen maar toehoren :-).
Het woord werkplaats (de letterlijke vertaling van het woord workshop) zelf wordt oorspronkelijk meestal gebruikt voor een plek waar ambachtelijk wordt gewerkt.

workshop, werkplaats

Een workshop of een werkplaats is een kamer of gebouw, waar zowel de ruimte als gereedschappen (of machines) aanwezig zijn voor de vervaardiging of reparatie van bepaalde goederen. Workshops of werkplaatsen waren voor de komst grotere fabrieken de enige productieplaatsen.
Bron: Wikipedia Engels.

Workshop als woord voor 1-malige Activiteit

Het woord workshop wordt nu tegenwoordig vaak gebruikt voor een losse, 1-malige activiteit onder leiding van iemand die daar gespecialiseerd in is.

Het is onderwijs waarbij theorie en praktijk tegelijkertijd plaatsvinden. Van de deelnemers wordt verwacht dat zij de theorie meteen actief toepassen tijdens de workshop.

Anders dan bij een lezing of een college, waarbij mensen passief toeluisteren, is er in een workshop vaak de mogelijkheid tot oefenen en verbeteren van nieuwe vaardigheden. De workshopleider is daarbij aanwezig om bij te sturen en eventueel verdere informatie te geven.

Wikipedia zegt over het woord workshop in de moderne betekenis (losse activiteit onder leiding van een specialist) het volgende:
Een workshop is een activiteit van één of meer dagen, waarbij de deelnemers kennis meekrijgen over een bepaald onderwerp of thema. In tegenstelling tot bij traditionele vormen van (passief) onderwijs speelt actieve deelname hier een grote rol.

Interactieve Ritme Cirkel / Drumcircle-Happening

Waar in een traditionele Percussie Workshop de informatiestroom 1 kant uitgaat, namelijk alleen van ‘leraar’ naar leerling, gaat bij een Interactieve Ritme Cirkel of Drumcircle-Happening de informatie ook de andere kant op en in een cirkel rond. Wat er gebeurt wordt niet alleen bepaald door de Begeleider of Facilitator van de Drumcircle-Happening. Wat er door de deelnemers spontaan gespeeld wordt, wat er in de groep ontstaat en ideeën van deelnemers maken een belangrijk onderdeel uit van de Interactieve Ritme Cirkel. Of zoals Arthur Hull zegt: “You are following the peope who are following you”.

De tekst van de oude Percussieworkshop

Hieronder vind je de oude tekst zoals ie toen gold voor de oude percussieworkshop.

percussieworkshop Beenhakkers Slagwerk

Maak tijdens de meeting, bijeenkomst, vergadering of viering op iedere denkbare locatie samen een swingend percussie-orkest van de groep (10-600 personen) met een oude percussieworkshop, onder de enthousiaste en professionele begeleiding van Hans Beenhakkers.

Door het samen musiceren verandert de ongeordend verzameling van deelnemende individuen als vanzelf in een swingende, energieke en verbonden groep.

Op een ontspannen manier legt Hans Beenhakkers in de percussieworkshop met humor het verband tussen teamwork, luisteren naar de ander, samenwerken, samenspel, respecteren van de anderen, en het functioneren van het team of groep in dagelijks werkverband.


“Binnen 5 minuten was zelfs de meest a-ritmische deelnemer enthousiast aan het trommelen bij de percussieworkshop. Spelenderwijs werden we door Hans zo geïnstrueerd dat we al heel snel swingende Cubaanse carnavalsmuziek aan het spelen waren. Een hele leuke activiteit om tijdens of na een vergadering de zinnen te verzetten en zo ook op een geheel andere manier samen te werken. Met de nodige humor weet Hans alles goed uit te leggen zodat iedereen op zijn eigen niveau kan deelnemen aan deze activiteit. Een aanrader!”

Medapharma over de oude Percussieworkshop


Een percussieworkshop is een swingend, ontspannend en actief groepsgebeuren, dat veelzijdig inzetbaar is.
Iedereen doet mee met een echt instrument, er wordt veel gelachen. Op ontspannen manier ontstaat er, onder speelse professionele begeleiding, in korte tijd (45-90 min), een enthousiaste samenwerking tussen de deelnemers in het percussie-orkest, met bovendien een verrassend eindresultaat.

Alles wordt onder begeleiding gedaan, er hoeft niets, als vanzelf wordt uw groep een orkest.
Een verfrissend en ontsuffend intermezzo, waardoor het “gangbare denken” even wordt stilgelegd. Er ontstaat ruimte om op een andere manier tegen dingen aan te kijken. Er komt openheid komt om nieuwe ideeën toe te laten.

Het samen muziek-maken zorgt voor nieuwe energie, enthousiasme, en nieuwe ideeën voor het vervolg van de bijeenkomst.


workshop percussie, percussieworkshop

Links Percussie Workshop

  • interne links
  • Klik hier voor meer informatie over de verschillende Drumcircle-Happenings / Interactieve Ritme Cirkels / Vernieuwde Percussie Workshops 2.0 van Beenhakkers Slagwerk.

Beoordelingen

Er zijn nog geen beoordelingen.

Wees de eerste om “Drumcircle” te beoordelen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *